Kennisbank
Sonar op een werkboot: welk type past bij uw werk?
Door het team van Ultra Marine · november 2026

Wat er onder uw boot ligt, ziet u met het blote oog meestal niet. Een goede sonar maakt het zichtbaar: de diepte, de bodem, obstakels, verloren voorwerpen en vis. Daarmee is sonar een onmisbaar stuk gereedschap voor iedereen die op het water werkt, van brandweer en duikteams tot waterbouwers, waterbeheerders en vissers. Maar de beste apparatuur levert pas resultaat als ze goed is ingesteld en u de beelden kunt lezen. In dit artikel leest u welke soorten sonar er zijn, wie welke sonar gebruikt, waar u op let bij de keuze en waarom training het verschil maakt.
Waarom sonar op een werkboot?
Het zicht onder water is in Nederlandse rivieren, kanalen en plassen vaak beperkt tot hooguit een meter, en regelmatig nog veel minder. Duikers zoeken dan op de tast en bemanning vaart blind over de bodem. Met sonar brengt u de bodem en wat erop ligt in kaart vanaf de boot. Zo weet u waar u moet zijn voordat er iemand het water in gaat. Dat bespaart tijd, en het is veiliger voor duikers en bemanning.
Sonar is bovendien meer dan een zoekmiddel. U ziet hoe diep het is en hoe de bodem verloopt, zodat u ondieptes en obstakels op tijd ziet en niet aan de grond loopt. En omdat de sonar samenwerkt met de kaartplotter, ziet u op hetzelfde scherm ook de watertemperatuur en uw snelheid over de grond.
De belangrijkste soorten sonar
Traditioneel (2D)
- Wat ziet u?
- Diepte, bodemverloop en eventuele vis en objecten in het water (u ziet dat er iets is, maar niet wat het is)
- Sterk in
- Groot dieptebereik, doordringend vermogen (werkt ook goed in troebel water) en relatief goedkoop.
Zijwaartse sonar (side scan)
- Wat ziet u?
- Een brede strook diagonaal van de boot.
- Sterk in
- Snel grote oppervlakken afzoeken en bodem verloop in kaart brengen. Meer detail ten opzichte van traditioneel, objecten en vormen zijn waar te nemen. Wrakken zijn duidelijk te herleiden.
Live-sonar/forward facing sonar (zoals LiveScope)
- Wat ziet u?
- Bewegend beeld in real time en de kijkrichting is aanpasbaar waardoor 360 graden waargenomen kan worden.
- Sterk in
- Gericht zoeken en een duiker begeleiden. De beste details. Detecteren van beweging. Opsporen van vissen. Omdat de sonar vooruit kijkt, ziet u obstakels en ondieptes voordat u ze raakt. Zo voorkomt u dat u aan de grond loopt. Omdat de transducer draaibaar is, kan ook bij een bewegende boot het doel binnen het straalbereik gehouden worden.
| Type | Wat ziet u? | Sterk in |
|---|---|---|
| Traditioneel (2D) | Diepte, bodemverloop en eventuele vis en objecten in het water (u ziet dat er iets is, maar niet wat het is) | Groot dieptebereik, doordringend vermogen (werkt ook goed in troebel water) en relatief goedkoop. |
| Zijwaartse sonar (side scan) | Een brede strook diagonaal van de boot. | Snel grote oppervlakken afzoeken en bodem verloop in kaart brengen. Meer detail ten opzichte van traditioneel, objecten en vormen zijn waar te nemen. Wrakken zijn duidelijk te herleiden. |
| Live-sonar/forward facing sonar (zoals LiveScope) | Bewegend beeld in real time en de kijkrichting is aanpasbaar waardoor 360 graden waargenomen kan worden. | Gericht zoeken en een duiker begeleiden. De beste details. Detecteren van beweging. Opsporen van vissen. Omdat de sonar vooruit kijkt, ziet u obstakels en ondieptes voordat u ze raakt. Zo voorkomt u dat u aan de grond loopt. Omdat de transducer draaibaar is, kan ook bij een bewegende boot het doel binnen het straalbereik gehouden worden. |
In de praktijk werken teams vaak met een combinatie: met zijwaartse sonar zoekt u snel een groot gebied af, en met live-sonar kijkt u daarna gericht naar een verdachte plek.
Duikers begeleiden met live-sonar
Bij duikwerk kan live-sonar enorm helpen, zeker als de duiker weinig of geen zicht heeft. Op het scherm ziet de bemanning waar de duiker is ten opzichte van obstakels en het doel. Zo kan de duiker in real time worden begeleid en gewaarschuwd voor gevaren, nog voordat de duiker die zelf kan zien. Dat vergroot de veiligheid van de duiker en de kans dat de zoekactie slaagt.
Wie gebruikt sonar waarvoor?
Brandweer en hulpdiensten
- Waarvoor
- Zoeken naar personen, voertuigen en voorwerpen te water
- Vaak gekozen
- Zijwaartse sonar om af te zoeken, live-sonar om een duiker te begeleiden of om het doel te identificeren. Hiermee krijgen ze een beter beeld van de situatie, bijvoorbeeld of de deuren van een voertuig open zijn of dat het op zijn kop ligt.
Duik- en bergingsbedrijven
- Waarvoor
- Voorwerpen en wrakken vinden, en de duik voorbereiden
- Vaak gekozen
- Zijwaartse sonar en live-sonar
Waterbouw en baggerbedrijven
- Waarvoor
- Diepte en bodemprofiel vastleggen, vóór en na het werk
- Vaak gekozen
- Traditionele sonar en zijwaartse sonar
Waterschappen, Rijkswaterstaat en havens
- Waarvoor
- Bodem, kades, oevers en vaargeulen controleren op obstakels en dichtslibben
- Vaak gekozen
- Zijwaartse sonar
Inspectie- en onderzoeksbureaus
- Waarvoor
- Constructies onder water en de bodem in kaart brengen
- Vaak gekozen
- Zijwaartse sonar en live-sonar
Beroeps- en sportvisserij
- Waarvoor
- Vis, bodemstructuur en dieptelijnen vinden
- Vaak gekozen
- Traditioneel, zijwaartse en live-sonar
| Gebruiker | Waarvoor | Vaak gekozen |
|---|---|---|
| Brandweer en hulpdiensten | Zoeken naar personen, voertuigen en voorwerpen te water | Zijwaartse sonar om af te zoeken, live-sonar om een duiker te begeleiden of om het doel te identificeren. Hiermee krijgen ze een beter beeld van de situatie, bijvoorbeeld of de deuren van een voertuig open zijn of dat het op zijn kop ligt. |
| Duik- en bergingsbedrijven | Voorwerpen en wrakken vinden, en de duik voorbereiden | Zijwaartse sonar en live-sonar |
| Waterbouw en baggerbedrijven | Diepte en bodemprofiel vastleggen, vóór en na het werk | Traditionele sonar en zijwaartse sonar |
| Waterschappen, Rijkswaterstaat en havens | Bodem, kades, oevers en vaargeulen controleren op obstakels en dichtslibben | Zijwaartse sonar |
| Inspectie- en onderzoeksbureaus | Constructies onder water en de bodem in kaart brengen | Zijwaartse sonar en live-sonar |
| Beroeps- en sportvisserij | Vis, bodemstructuur en dieptelijnen vinden | Traditioneel, zijwaartse en live-sonar |
Iedere toepassing vraagt dus om een andere combinatie. Omdat wij onze boten op maat bouwen, kiezen we de sonar, de schermen en de plaats van de transducers samen met u, afgestemd op uw werk. Dat geldt voor een werkboot net zo goed als voor een visboot uit onze FishHawk-serie.
Waar let u op bij de keuze?
- Het werkgebied: ondiepe plassen en kanalen vragen andere instellingen en transducers dan diep, stromend rivierwater of open water.
- De boot: waar en hoe de transducer gemonteerd wordt, bepaalt voor een groot deel de beeldkwaliteit. Bij een nieuwe boot laat u dit het best direct goed inbouwen.
- Het scherm: groot genoeg en goed afleesbaar, ook bij fel licht of in het donker.
- Eenvoud onder druk: bij een spoedinzet of een volle werkdag moet het systeem snel klaar staan, met vaste voorinstellingen.
- Opnemen en rapporteren: moet u beelden of dieptekaarten bewaren voor een rapport of een opdrachtgever? Let dan op de opname- en exportmogelijkheden.
- Service en ondersteuning: bij Ultra Marine kunt u terecht voor montage, training, inspectie, advies en ondersteuning.
Training maakt het verschil
Een sonarbeeld lezen is een vaardigheid. Een drenkeling, een fiets of een boomstam kunnen op het scherm op elkaar lijken als u niet weet waar u op moet letten. Hetzelfde geldt voor een obstakel op de bodem, een verzakte oeverbescherming of een school vis. Daarom verzorgt Ultra Marine sonartrainingen voor brandweerkorpsen, duikteams en andere professionele gebruikers. Tijdens de training behandelen we:
- de optimale instellingen voor uw water en toepassing;
- de juiste positionering van transducers en andere componenten;
- het herkennen en interpreteren van objecten op het sonarbeeld;
- een vaste werkwijze om een zoekgebied systematisch af te zoeken.

Ons hele team is VCA VOL-gecertificeerd, dus trainingen en montages op uw locatie, aan boord of op de kade, voeren we veilig en volgens de geldende eisen uit.
Sonar aanschaffen of uw team trainen? Lees meer over onze sonarinstallaties en sonartraining op onze Services-pagina, of neem vrijblijvend contact met ons op voor meer informatie.

